Bir sürdürülebilirlik raporunun en somut, en çok sorgulanan kısmı sera gazı emisyonlarıdır. Rakamlar burada başlar ve güvence de en çok burada test eder. Emisyonları anlamanın standart yolu, onları üç “kapsama” (Kapsam) ayırmaktır.
Uluslararası ortak dil GHG Protocol‘dür; IFRS S2 de bu mantığı esas alır. Emisyonlar, kaynağın şirkete ne kadar yakın olduğuna göre üçe ayrılır.
01Üç kapsam
Doğrudan
Şirketin kendi tesis ve araçlarından çıkan emisyonlar: yakıt yakımı, kazanlar, filo.
Enerji
Satın alınan elektrik, buhar, ısıtma-soğutmadan kaynaklanan dolaylı emisyonlar.
Değer zinciri
Tedarikçiler, lojistik, ürün kullanımı, atık — şirket dışındaki tüm dolaylı emisyonlar.
02Kapsam 2: iki hesaplama yöntemi
Satın alınan enerjinin emisyonu iki şekilde hesaplanır: lokasyon bazlı (şebekenin ortalama karbon yoğunluğu) ve pazar bazlı (satın aldığınız yeşil enerji sözleşmeleri dikkate alınır). Rapor genellikle her ikisini de ister; hangisini öne çıkardığınızı gerekçesiyle açıklamanız beklenir.
03Kapsam 3: en zoru, çoğu zaman en büyüğü
Pek çok şirkette toplam emisyonun büyük kısmı Kapsam 3’tedir — yani kendi duvarlarınızın dışında. On beş kategoriye ayrılır (satın alınan mal ve hizmetler, ulaştırma, iş seyahatleri, ürün kullanımı vb.). Tümünü ilk yıl mükemmel hesaplamak beklenmez; ama önemli olan kategorileri belirleyip makul bir tahminle başlamak zorunludur. “Ölçmedik” bir cevap değildir.
Temsilî oran — birçok şirkette toplam emisyonun büyük kısmı Kapsam 3’te yoğunlaşır.
Her rakamın arkasında izlenebilir bir kaynak olmalı: fatura, sayaç, tedarikçi verisi, emisyon faktörü. Güvence kuruluşu “bu sayı nereden geldi?” diye sorduğunda gösterebileceğiniz bu audit trail, tüm raporun sağlamlığını belirler.